Mijn schoonmoeder is jarig. 85 jaar is ze geworden. Vroeger, misschien moet ik zeggen: eerder, was ze een krachtige persoonlijkheid. Lerares Russisch, haar moedertaal. Nu is ze oud. Niet meer in staat zelfstandig te leven. Een groot probleem in Rusland. Verzorgingstehuizen bestaan daar niet. Verpleeghuizen zijn er particulier. De staat heeft wat opvanghuizen voor bejaarden, maar daar wil je niet zijn.

Zo’n jaar of vier geleden ging mijn schoonmoeder achteruit. Je merkte het aan alles. Ze verzorgde zichzelf niet meer. Ze at niet. Bleef de hele dag in bed liggen. Was depressief. Wij zijn ons toen intensief met haar gaan bemoeien. Om de twee dagen op bezoek. Eten koken, samen eten. Zorgen voor de was. Een intensieve tijd. Het kostte veel moeite om dat vol te houden. Daarbij kwam, dat ik regelmatig in Nederland verbleef, waardoor mijn vrouw er alleen voor stond. Haar werk ging gewoon door.

We hebben een oplossing gevonden. Anna werd de kinderjuf van mijn schoonmoeder. Ze woont in de buurt. Kan ieder moment naar haar toe. Zij neemt de zorg voor haar rekening. Kookt. Ze eten samen. Ruimt op. Wast vuile kleren. Verschoont het bed. Gaat vaak met haar de deur uit, om een stukje te wandelen. Ideale oplossing.

Aanvankelijk had mijn schoonmoeder veel moeite met een vreemde vrouw in huis. Eentje, die bepaalde wat er moest gebeuren. Inmiddels heeft ze zich bij de situatie neergelegd. Sindsdien leidt ze een redelijk gelukkig leven. Iedere dag eten. Iedere dag gezelschap. We merken het verschil. Toen ze aftakelde hoefde het allemaal niet meer. Nu ervaart ze het leven nog als zinvol, zij het op zeer kleine schaal. Ze beseft nog: er waren glorieuzere tijden. Anna kost ons zo’n 100 euro per week. Van dat geld doet zij ook de boodschappen. Russen verdienen per maand gemiddeld 500 euro. Als ze handig inkoopt, houdt ze voldoende over.

We vieren haar verjaardag bescheiden. Goed eten. Daar stelt moeder prijs op. Champagne en wodka erbij. We hebben een paar vrienden uitgenodigd. Een van hen is zanger. Kan helaas maar een half uurtje aanwezig zijn. Die korte tijd is goed voor wat Russische klassiekers, als ‘Kalinka’ en ‘Stenka Razin’. De sfeer zit er goed in. Na een uurtje is mijn schoonmoeder moe. Het eten wordt afgerond en zij trekt zich terug in de huiskamer waarin ook haar bed staat. Zet de televisie aan. Een discussie programma over politiek. Of ze het volgt? Of ze het snapt? Ze kijkt ernaar. Geniet van haar beschermde privacy.

Wij maken de boel schoon. Houden ons op in de keuken. De gesprekken gaan over het huidige leven in Rusland. Het is te doen. Makkelijk is het niet. We moeten verder. De pensioengerechtigde leeftijd wordt verhoogd. Voor mannen was dat 60. Dat wordt 65. Voor vrouwen was dat 55. Dat wordt 63. Grappend wordt er gezegd, dat nu niemand zijn pensioen meer haalt. Maar ervan uitgaand dat iemand zijn pensioen wel haalt? Dan ontvangt hij of zij 200 euro in de maand, waarvoor in de winkels producten gekocht worden, die net zo duur zijn als in Nederland.

Het pensioen in Rusland is niet toereikend. De moeder van mijn vrouw redt het, omdat haar dochter bereidt is de 200 euro aan te vullen. Wee degenen, zonder de steun van hun kinderen. Rusland is overleven, je leven lang. Het hebben van kinderen is bepalend. Ze zijn je oude-dag verzekering. Een verzekering, die door veranderende opvattingen aan slijtage onderhevig is. Al heb je kinderen, dan ben je weer afhankelijk van hoe zij met hun verantwoordelijkheid omgaan. Was hier vroeger geen enkele discussie over. Tegenwoordig wel. Met alle gevolgen van dien.