Producten worden duurder. Misschien moet ik zeggen: het inkomen blijft achter bij de prijsontwikkelingen. Ik heb het over Rusland. Sta in een supermarkt. Bekijk de prijzen van verschillende producten. Kom tot de conclusie dat alles hier duurder is dan in Nederland. Voor mij weegt dat niet zo zwaar. Ik kom hier met keiharde euro’s. Voor dat omaatje iets verderop betekent het: minder luxe. Minder te eten. Ik merk het aan de mensen, die hier hun dagelijkse boodschappen doen. De mandjes zijn minder vol, dan een tijd geleden. Een oudere man staat bij de groente. Hij keurt de tomaten. Kijkt naar de prijzen. Hoewel de kwaliteit minder is, kiest hij -met tegenzin- de goedkopere tomaten. Sommige zijn beurs of overrijp. Ook de Rus hecht aan goede producten.

De tomaten komen volgens het etiket uit Wit-Rusland. Een land dat nog nooit een tomaat geëxporteerd heeft. Het is een publiek geheim, dat het gewoon Nederlandse tomaten zijn. Ondanks de boycot op Europese groente en fruit. Producten als deze -voorzien van valse etiketten- vinden hun weg via landen als Wit-Rusland en Turkije. Daar hebben de consumenten geen boodschap aan. Voor hen is het een keuze tussen geen tomaten of dure tomaten.

Verderop staan een man en een vrouw bij de drankafdeling. Ze zijn in een heftige discussie gewikkeld: De vrouw pakt een fles wodka uit hun karretje en komt terug met een pak wasmiddel. De man pakt het wasmiddel  eruit. Komt terug met de fles wodka. Het gaat om wassen of drinken. Of ze er uitkomen weet ik niet, want ik vervolg mijn weg. Bij de kassa halfgevulde mandjes. Er wordt soms afgerekend met spaarcentjes. De roebelmunten worden op het plateautje van de kassière gelegd. Het tellen kan beginnen. Na vijf minuten tekent zich een klein tekort af. Ze komt 20 roebel (30 cent) tekort. Teleurstelling op het gezicht van de vrouw. Ze levert toiletpapier in. Het pakje sigaretten blijft liggen. Zo worden er aan de kassa wel meer keuzes gemaakt.

De mensen klagen steen en been. Over de prijzen. Over de verhoging van de pensioenleeftijd. De grote leider beloofde voorspoed en welzijn. Het is dankzij de hoge energie prijzen een tijd goed gegaan. Nu lijkt het alsof alles ineenzakt. Blijft de kale werkelijkheid over: armoe en overleven. Terwijl ik oversteek remt een auto krachtig voor me. Het is een luxe fourwheeldrive. Het trekt mijn aandacht naar het verkeer. Het valt me op hoeveel dure merken hier rijden: Mercedes, Audi, Volkswagen, Lexus, en nog veel meer. Merken hun eigenaars ook iets van terugval? Dit is de middenklasse. Met Westerse salarissen, veelal werkzaam in de automatisering of de energie. Zij voelen de pijn van hogere prijzen, maar minder erg dan de onderklasse. Verschil moet er zijn.

Mijn vrouw besteedt haar geld aan onroerend goed. Al het andere is vluchtig. Loopt het risico waardeloos te worden. Huizen en appartementen behouden hun waarde. Je kunt ze alleen niet eten. Wij hebben het geluk, dat we Hollandse euro’s meebrengen. Maar voor de miljoenen die hier leven, werken en afhankelijk zijn van de Russische overheid breken zware tijden aan. Bij het zien vann Iemand uit het Westen ontstaat direct het verlangen om het land te verlaten. Het bekrompen leven te ontvluchten. Zich in een Europees land te vestigen. Daar lonkt de welvaart. De harde euro.

Ik als oudere man ervaar dat op subtiele wijze. Ik krijg genoeg aandacht van vrouwen hier. Leeftijd speelt niet mee. Ik ben aantrekkelijk door, waar ik vandaan kom. Minder om wat ik uitstraal. Hoewel, ik straal natuurlijk wel uit, dat ik een welvarende Nederlander ben. Met meer vertrouwen in de toekomst dan zij.