Aanstaande dinsdag dienen alle medewerkers zich te melden. Paspoort meenemen. Coronavirus of niet: afwezigheid wordt niet getolereerd. Via de telefoon kreeg mijn vrouw deze opdracht. De mededeling houdt verband met de volksraadpleging. Over belangrijke wijzigingen in de Russische grondwet. Als een meerderheid van het volk deze wijzigingen accepteert, betekent dat, instemmen met een levenslange regeerperiode voor de grote leider. Mijn vrouw is parttime in dienst van de overheid. Alle medewerkers van Russische overheden krijgen zo’n dringende oproep.

Op dinsdag zijn alle medewerkers van haar op kantoor aanwezig. Ze worden toegesproken door de directrice. Krijgen uitleg over de stemprocedure voor het referendum. Kort gezegd komt het er op neer, dat iedereen zijn stemplicht moet vervullen. Er wordt tot in detail uitgelegd hoe het stemformulier werkt. Waar je verder op moet letten. De procedure mag niet leiden tot het ongeldig verklaren van je stem. Er zijn 5 stemdagen aan het eind van de maand. Als je daar niet op komt dagen, wordt dat gezien als werkweigering. Dat kan leiden tot ontslag.

Als mijn vrouw weer terug is, vertelt ze me het verhaal. Ik vraag haar of ze ook nog een stemadvies kreeg ? Dat nog net niet, maar ze weet niet welke gevolgen een stem ‘tegen’ heeft. Hoe anoniem stem je? Ik weet hoe ze over het referendum denkt. Vraag haar daar verder niet naar. Ik weet hoe de algemene opinie over de grote leider is. Gedurende de Corona crisis is pijnlijk duidelijk geworden, dat er veel te weinig geld van de overheid aan de gezondheidszorg besteed is. Mensen komen in financiële nood, doordat zij gedwongen thuis moeten blijven. Daardoor zonder inkomen. Vangnetten in Rusland bestaan niet. Waar het overheidsgeld dan wel naar toe gaat? Naar defensie. Naar de overheid zelf. Dit is democratie in Rusland. De grote leider heeft door zijn weifelende optreden in de Corona crisis veel goodwill verspeeld. De stemming moet een geloofwaardige opkomst opleveren.

Als de economie goed draait. Er wordt voldoende verdient met en uit olie inkomsten, dan hoor je de mensen op straat niet klagen. Ze hebben te eten, te drinken. Kunnen de woonlasten betalen en zich een zekere luxe veroorloven: kleurentelevisie, uit eten, met vakantie. Het leven is daarmee niet makkelijk, maar omdat het veel slechter geweest is, accepteert men lage salarissen. Zelfs een slechte gezondheidszorg neemt men voor lief. Roeien met de riemen die je hebt.

Het land verkeert in zwaar weer. Nu blijkt maar weer, dat je niet van olie inkomsten alleen kan bestaan. Dat er –economisch-  andere politiek moet worden bedreven.  Investeerders moeten worden aangetrokken. Nationale fabrieken voor de eerste levensbehoeften moeten worden opgericht. Noodgedwongen importeert men vooral uit Europa. Wat leidt tot extra hoge prijzen voor levensmiddelen. Benzine mag dan goedkoop zijn. Je kunt er niet van leven. Kritiek genoeg dus op de huidige overheid. Zo denken er velen over.

Vooral degenen, zoals mijn vrouw, die in Europa komen. In Nederland. Die hier zien, dat er vangnetten zijn. Dat er kritisch gekeken wordt naar hoe de overheid functioneert. Dat de pers in staat is om politici te breken, als ze met hun eigenbeleng bezig zijn. Dat specialisten gewoon hun werk doen, wie je ook bent, waar je ook vandaan komt. Zonder dat ze om een privé bijbetaling vragen. Ze idealiseren het buitenland  niet. Maar ze vergelijken het wel met hun eigen land.

Dan hoor ik mijn vrouw zeggen: ik houd van mijn moederland. Ik houd van Rusland. Maar als ik zie wat de huidige overheid ervan maakt, dan schaam ik me. Dan zou ik het liefst vertrekken. Naar Europa bijvoorbeeld. Zo denken veel Russen erover.