Selecteer een pagina

Het komt niet vaak meer voor, vroeger gebeurde het vaker, dat ik een deuntje floot. Het past niet meer in deze tijd. Wordt gezien als oubollig. Ouderwets. Toch ontsnapt mij soms een vrolijke melodie tussen de lippen. Het gebeurt in een woning in Sint-Petersburg. Ik ben in een vrolijke bui en onbewust brengt dat mij ertoe een deuntje te fluiten. Er is op dat moment niemand in de huiskamer. Mijn vrouw en haar vriendin zijn bezig in de keuken om een lekkere maaltijd te bereiden. Onverwacht loopt de gastvrouw de huiskamer in. Ze kijkt me aan en verstijft. Ze komt op me toe en legt haar hand op mijn mond. Het fluiten stopt abrupt. Dat is ook de bedoeling zo blijkt al snel. Russen zijn letterlijk als de dood voor iemand die fluit. Ze zijn er heilig van overtuigd, dat als iemand een melodietje fluit er een persoon zal sterven.

Nu ik er bij stil sta. Ik heb nog nooit een Rus horen fluiten. Onder welke omstandigheden ook. Ik kan me voorstellen, dat iemand die bijvoorbeeld veel wodka op heeft het eens een keer op een fluiten zet. Ik maak deze situaties niet vaak mee, maar ook dan wordt er niet gefloten. Ik vraag aan de gastvrouw, of alle Russen geloven in de ‘vloek van het fluiten’? Ze weet het niet. Zij is met deze overtuiging opgevoed. Haar grootmoeder en haar moeder waarschuwden hier al voor.

Als ik terugdenk aan mijn eigen geschiedenis, herinner ik me vooral Amerikaanse oorlogspropaganda. Marcherende soldaten floten gezamenlijk een krijgslied op de maat van hun voetstappen. De heroïek van een fluitend leger. Of een periode uit mijn eigen jeugd, waarin mannen regelmatig vrouwen nafloten. Onder invloed van allerlei protesten hiertegen is dat goeddeels verdwenen. Dat vrouwen zich hier onbehaaglijk onder voelden kan ik goed begrijpen.

Russen hebben hier dus nooit last van gehad. Ik bedenk me, dat als iedereen in Rusland in de vloek van het fluiten gelooft, ze buitenlandse mogendheden een effectief wapen in handen geven. Stel je voor een confrontatie tussen bijvoorbeeld het Amerikaanse leger en het Russische. Fluitend marcheren de Amerikanen op de Russen af. De Russen: doodsbang voor de uitwerking hiervan slaan op de vlucht. Fluitend naar de eindzege.

Mijn gastvrouw komt uit de keuken met een heerlijk ovengerecht. Iets met paddenstoelen en vis. Omdat mijn fluiten mogelijk een gevaarlijke situatie heeft gecreëerd, vraag ik voor de grap of de paddenstoelen wel te vertrouwen zijn? ‘Drink je wodka maar op’, is het antwoord. Ik eet er niet minder om. Het smaakt me prima. Ik vraag of er Russen zijn die papagaaien in huis hebben en wat de eigenaar doet, als het beest begint te fluiten. Ze zegt, dat er weinig mensen zijn met papegaaien, en dat de vloek alleen geldt als er door een mens gefloten wordt. Dit alles stelt mij gerust.

Uit respect voor mijn Russische medemensen besluit ik beter op te letten, wanneer ik de neiging heb om een melodietje te fluiten. Voor de een is het bijgeloof, voor de ander bloedserieuze realiteit. Helaas voor mij kent de Rus talloze regels en handelingen om te voorkomen, dat iemand doodgaat, ziek wordt, een ongeluk krijgt, geld verliest, zijn lievelingsdier sterft, er iets breekt, ze ruzie krijgen, enzovoorts,  enzovoorts. Het kost me een mensenleven om me al deze regeltjes  eigen te maken. Ik zal dus nooit een echte Rus zijn. Gelukkig voor mij zijn sommige overtuigingen universeel. Je moet nergens ter wereld onder een ladder doorlopen. Dat brengt ongeluk. Als je dat in Rusland fluitend doet, ga je er ook nog aan dood.