Selecteer een pagina

Binnenkort verschijnt mijn boek met 80 verhalen uit het echte Rusland. De weg naar het eindresultaat is intensief. Alle teksten worden op ‘goed Nederlands’ gecorrigeerd. Er komen 25 afbeeldingen bij, die de sfeer van het echte Rusland weergeven. En – niet onbelangrijk – hoe komt de omslag eruit te zien? Door deze vragen ben ik eens diep in mijn fotoarchief gedoken op zoek naar de  afbeelding die het thema het beste weergeeft. Ik mag niet iedere foto gebruiken. Als er op de foto een of meerdere personen staan, die duidelijk herkenbaar in beeld zijn gebracht, kan ik het vergeten. Zo iemand moet toestemming hebben verleend om  zijn of haar afbeelding in een boek te plaatsen. Daar ben ik niet mee bezig als ik in Sint-Petersburg foto’s maak. Stel je voor, ik fotografeer een Baboesjka met handel op straat. Ik bedenk, dat dit een foto is die goed in mijn boek zou passen. Ik haal een formulier tevoorschijn, wat ik van tevoren in het Russisch heb laten vertalen en ik vraag aan haar of ze toestemming geeft om deze foto zonder tegenprestatie in mijn boek te plaatsen. Ze zegt: “Ja, geen probleem”.

Ik antwoord: “wilt u hier dan even tekenen?” De Baboesjka neemt mijn pen en zet zo goed en zo kwaad als het kan haar handtekening. Ik vraag of ze toevallig ook nog haar legitimatie bij zich heeft. Dat heeft ze niet. Ze heeft sowieso geen legitimatie. Dan maar een foto maken van haar met het getekende formulier in de hand. Juridisch volkomen ontoereikend. Maar wat te doen? De kans dat deze Baboesjka ooit haar foto in mijn boek tegenkomt en een vergoeding opeist is nihil, maar de uitgever is aansprakelijk. Dus deze foto wordt verworpen.

Het zoeken bezorgt mij een terugblik in een meer dan 10 jarig verblijf in St. Petersburg. Ik zie foto’s van trammetjes, waar vooral oudere passagiers gymnastiekoefeningen moeten verrichten om uit en in te stappen. Minibusjes. Mensen op Nevski prospekt. Foto’s van de Neva. Foto’s van markten, buiten het zicht van toeristen in één van de grote hallen, waar de prijzen gunstig zijn en het aanbod gevarieerd.

Of foto’s van buiten Sint-Petersburg. Het kruidenvrouwtje, dat praktijk houdt op zo’n 70 kilometer van de stad. De talloze datsja’s, zelfgebouwde woningen op een terrein, dat niet echt bedoeld is voor permanente bewoning. Maar dat inmiddels door sommige bewoners het hele jaar door bewoond wordt. Wat te doen in  de grote stad? Hier is het leven eenvoudig, maar te overzien. ’s Winters zorgen dat er genoeg hout is om de kachel te stoken. De winkel op het terrein blijft open. Producten kopen is het probleem niet. Het belangrijkste is om in de vrij strenge winters hier warm te blijven, gezond te eten en te drinken en goed te slapen.

Ik zie foto’s van bezienswaardigheden zoals de Hermitage, de Peter en Paul kathedraal en de kerk van de Verlosser op het bloed. Dit zijn beelden, die de doorsnee toerist in Sint-Petersburg  te zien krijgt. Het echte Rusland is daaruit verdwenen. Mijn echte Rusland kruipt in de huizen van mensen. Begeeft zicht op de dansvloer van één of ander café. Laat zien, wat de Russen zelf beweegt en voldoet niet, nee nooit aan het beeld dat Westerse bezoekers van deze samenleving  hebben.

Geef mij maar de Baboesjka’s die met hun bijeengescharrelde  producten wat proberen bij te verdienen. Ze gaven toestemming voor het publiceren van hun foto. Ik mag ze niet gebruiken. Maar ik heb ook foto’s van hun zij- en achterkant. Hoop ze dan ook ooit een getekend exemplaar van mijn boek te overhandigen. Maar waar zijn ze gebleven?