Selecteer een pagina

“Wat wil je horen? Bach, Sweelinck, Pachelbel?” Geen alledaagse vraag op een alledaagse dag. Ik kom net binnen vanuit een hectische tocht met metro, tram en bus en ik ben meer in de stemming voor wat ‘house’ of ‘punk’. Of dit soort muziek op een kerkorgel te spelen valt laat ik maar in het midden. De organiste met wie ik spreek zal deze muziekstijlen zeker niet kennen, laat staan spelen. Ik raap me snel bijeen en ik vind een compromis. “Ken je ‘Procol Harum’ met het nummer ‘A whiter shade of pale?’”

Ik ben verbluft, want ze gaat zitten en speelt moeiteloos de openingsmelodie van dat nummer. Het kerkorgel in de voormalige Nederlandse kerk wordt even in bezit genomen door het poptijdperk in Nederland in de jaren 60.  Ze komt niet verder dan de opening en ze legt uit, dat het nummer gebaseerd is op een muziekstukken van de componist Johan Sebastiaan Bach. Dat brengt me terug bij de vraag die ze me in het begin stelde, welke muziek ik wil horen? Het is niet zomaar een vraag, want over 20 minuten speelt zij een concert voor belangstellenden op dit kerkorgel.

Sinds er weer een kerkorgel staat in de ruimte van de voormalige Nederlandse kerk  aan de Nevski 20, heeft de bibliotheek, die nu de beheerder van het gebouw is, aan belangstelling geen gebrek. Bij iedere aankondiging, dat er een orgelconcert  (van een uur) zal plaatsvinden, melden  belangstellenden zich. Ik heb een aantal van deze concerten meegemaakt, het was er altijd vol. Een kerkorgel is onbekend in Rusland. Kerkdiensten in hun traditionele orthodoxe kerken worden opgeluisterd met koorzang en de gezongen gebeden van de priesters. Een krachtig instrument als dit wekt de nieuwsgierigheid.

De organiste, Maria Ludmillova, heeft een repertoire van een uur tot haar beschikking. Ze kan kiezen wat ze wil, want de bibliotheek, heeft door de komst van het orgel uitgebreid onderzoek gedaan naar de orgelboeken die in haar bezit zijn. Ze ontdekten orgelpartituren, die onbekend zijn van componisten die bekend zijn. Naar aanleiding van deze gevonden stukken wordt er nu een boek samengesteld: het orgelpartituren boek. Het boek geeft daarnaast informatie over de geschiedenis van het orgel in Nederland, in het bijzonder de geschiedenis van de voormalige Nederlandse kerk en haar orgels. Het boek is tweetalig, want men gaat ervan uit, dat er belangstelling voor bestaat vanuit Rusland en vanuit Nederland.

Intussen is de zaal volgelopen met Russische belangstellenden. Ze komen speciaal voor dit middagconcert. Ik ben naar één verdieping lager afgedaald. Bevind me nu in de rotondazaal, waar vroeger de kerkdiensten werden gehouden. Ik stel me stiekem  op achter de groep belangstellenden. Terwijl de eerste tonen van het concert verraden, dat het om een Bach compositie gaat, zie ik hoe een rumoerige groep Russische toeristen stil wordt en de klanken van het orgel ondergaat. De magie van het orgel laat zich gelden. Als het orgel spreekt is de gemeenschap stil. Maria speelt met vuur en passie. Bach, Sweelinck, Pachelbel, ze passeren allemaal de revue. Een rijke schat aan orgelwerken.

Het publiek is ademloos, luistert zwijgend tot de laatste toon in het concert weerklinkt en applaudisseert vol overgave. Zo gaat het hier al sinds het orgel er geïnstalleerd is. De bibliotheek is geweldig blij met dit orgel. De cijfers van de bezoekers springen ondanks Corona omhoog. De directrice van deze vestiging is zelfs van plan in samenwerking met de Stichting “Vrienden van St. Petersburg” hier opnieuw kerkdiensten te gaan organiseren. Als het zover is laat ik het weten. Voor de afwisseling een keertje naar de kerk in Sint- Petersburg lijkt me een prachtig avontuur op zondag.